De Werkgroep Consumptie Aardappelen (WCA) van de NAV heeft weer een inschatting gemaakt van de kostprijs voor komend seizoen (2026). In de afgelopen jaren (vanaf oogst 2022 tot en met 2025) hebben aardappeltelers met een forse stijging van de kostprijs te maken gehad. De WCA schat in dat de kostprijs voor 2026 een fractie daalt t.o.v. de kostprijs van 2025. Daarmee is voor komend jaar even een einde gekomen aan de explosieve kostenstijgingen van de afgelopen jaren. Voor 2026 zijn de kosten van pootgoed iets lager, al zal daar maar een klein deel van profiteren. Arbeidskosten zijn hoger en de kosten voor gewasbescherming en bemesting blijven vrijwel gelijk.

De berekeningen van de WCA Komen voor teeltjaar 2026 voor klei leveren afland op 22,8 cent/kg en voor leveren uit de schuur week 12 op 29,1 cent/kg . Voor zandgrond is dit respectievelijk 18,7 en 24,1 cent/kg. We zien ook dat de bewaarkosten flink zijn gestegen, waren die voor oogst 2019 nog ongeveer €1100/ha, voor 2026 is dit bijna €2000/ha. Dit hangt sterk af van het gebruik van kiemremming.

De contractprijzen zijn de afgelopen jaren weliswaar flink gestegen, maar ook in 2025 waren ze nog niet op het niveau van de prijs die een teler nodig heeft, de kale kostprijs + 15% risico marge, om toekomstbestendig te kunnen telen. De berekeningen laten zien dat er totaal geen ruimte is voor een daling van de contractprijzen.

De hele berekening staat op www.nav.nl/bereken-je-kostprijs/

Achtergrondinformatie bij NAV-kostprijsberekening consumptieaardappelen, oogst 2026 op klei en zand
De WCA berekent al sinds 2010 ieder jaar de kostprijs van consumptieaardappelen voor een voorbeeldbedrijf op zandgrond en op kleigrond. Deze berekeningen worden steeds op dezelfde manier uitgevoerd, zodat ze door de jaren heen goed met elkaar te vergelijken zijn. Voor de inschatting van de kostprijs voor oogst 2025 heeft de WCA wel besloten om rekening te houden met de licht dalende kg-opbrengsten van de afgelopen jaren door de gehanteerde opbrengsten overal met 1,5 ton/ha te verlagen. De opbrengsten waren voor oogst 2025 door het mooie groeiseizoen flink hoger dan de jaren daarvoor. De WCA heeft besloten om voor de inschatting van 2026 de aangepaste opbrengsten van 2025 te hanshaven. Als de komende jaren blijkt dat er een einde is gekomen aan de dalende opbrengsten, kan dat reden zijn voor een aanpassing.

De berekeningen
De kostprijs is berekend ex BTW en exclusief de kosten voor beregening. De WCA rekent voor beregenen € 270/ha per keer bij een gift van 25 mm. De teelt- en bewaarkosten zijn de afgelopen seizoenen flink gestegen en de WCA verwacht dat deze kosten voor seizoen 2026 vergelijkbaar zijn met die van 2025.

In 2026 zullen de kosten voor pootgoed lager uitvallen en de kosten voor arbeid stijgen wel door. De kunstmestkosten kunnen iets lager uitvallen en de opbrengsten uit dierlijke mest zullen iets toenemen. De kosten voor gewasbescherming zijn gelijk gehouden aan die van 2025. Na uitvoerige discussie heeft de WCA ook de kosten voor grond gelijk gehouden, omdat er bijna net zoveel voorbeelden waren, waarbij de kosten stijgen, als voorbeelden dat die kosten dalen. Ook de kosten voor brandstoffen en energie voor bewaring zijn gelijk gehouden, hoewel de WCA wel constateerde dat die kosten in de loop van een teeltseizoen sterk kunnen variëren.

Uiteindelijk resulteert dit in een kostprijs die 0,2 tot 0,4 cent/kg lager is dan die van vorig seizoen.

Van kostprijs naar gewenste opbrengstprijs
De WCA rekent altijd een marge van 15% op de kale kostprijs om tot de gewenste opbrengstprijs te komen. Door het extremer wordende weer en het wegvallen van vele essentiële gewasbeschermingsmiddelen is deze marge ook meer dan nodig om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen en ook in de toekomst nog aardappelen te kunnen blijven telen. Voor 2026 komt de gewenste opbrengstprijs (kostprijs incl. marge) voor de afland levering van fritesaardappelen op zand op 18.7 cent/kg en op klei afland op 22,8 cent/kg. Voor leveren uit de schuur (week 12) komt de gewenste prijs op zand op 24,1 cent/kg en voor klei op 29,1 cent/kg.

Het is wel goed om bij de hier berekende kostprijzen te betrekken dat de kosten voor beregenen niet zijn meegenomen. In het huidige klimaat is twee keer beregenen bijna wel ieder jaar nodig en daarmee stijgt de kostprijs al weer 1 cent/kg.

Conclusie
De eerste signalen zijn dat de fritesindustrie de contractprijzen met 3 tot 5 cent per kg wil verlagen. Uit de Contracttool van de POC valt af te leiden dat de gemiddelde contractprijs voor oogst 2025 in week 12 ongeveer 26,5 cent/kg is. Als daar nog eens 3 tot 5 cent afgaat, blijkt uit berekeningen van de WCA dat dit voor veel telers lang niet voldoende is voor een rendabele teelt. Er zijn nog niet veel contractprijzen bekend, maar het is wel duidelijk dat wanneer we de sector verder willen verduurzamen en toekomstbestendig houden, een verlaging van de contractprijzen onverantwoord is.

Het is sterk de vraag of het telen van fritesaardappelen op contract met de prijzen en voorwaarden voor 2026,nog wel een aantrekkelijke optie is. En bij die afweging is het voor de teler erg belangrijk om een goed inzicht te hebben in de kostprijs op het eigen bedrijf.

Kostprijs tafelaardappelen
De WCA heeft vorig jaar ook gekeken naar het verschil in kostprijs tussen fritesaardappelen en tafelaardappelen. De conclusie was dat de kostprijs van tafelaardappelen bij gelijke opbrengst zeker 2,5 tot 3 cent/kg hoger is. Omdat opbrengsten en kwaliteitseisen nogal uiteen lopen is het voor tafelaardappelen zeker nodig om een kostprijs te berekenen voor de eigen situatie. Omdat de financiële gevolgen wanneer de vereiste kwaliteit niet wordt gehaald groot kunnen zijn, is de 15% risico marge voor tafelaardappelen zeker nodig.