Het eerste grote landbouwdebat met het nieuwe kabinet, het begrotingsdebat van het Ministerie van LVVN, gaf duidelijkheid over de positie van de partijen in de Kamer en van de nieuwe bewindspersonen. We geven u de hoogtepunten, buiten de stikstofdiscussie.

Taakverdeling
De verdeling van de portefeuilles tussen minister Van Essen en staatssecretaris Erkens is bekend. De minister doet integrale aanpak stikstof, natuur en biodiversiteit inclusief ANLb. De staatssecretaris heeft de portefeuilles nationale grondbank, voedselzekerheid en voedselkwaliteit, plantgezondheid en gewasbeschermingsmiddelen, tuinbouw inclusief kwekersrecht en nieuwe genetische technieken, pacht, NVWA en keuringsdiensten, visserij, dierenwelzijn en diergezondheid. De belangrijke akkerbouwdossiers vallen dus onder Erkens.

Gewasbescherming
In het landbouwbegrotingsdebat waren oude en nieuwe landbouwwoordvoerders betrokken. Bromet (GL-PvdA), Podt (D66) en Ouwehand (PvdD) drongen aan op beperken gewasbeschermingsmiddelen en meer plantaardig eiwit. Podt wilde meer transparantie over gebruik van gewasbeschermingsmiddelen richting omwonenden en ook wil zij de neerslag van gewasbeschermingsmiddelen in de natuur een plek geven in de stikstofzonering. Flach (SGP) maakte zich zorgen over het verdwijnen van teelten, Jansen (PVV) wilde voedselzekerheid op één, Van der Plas (BBB) wilde minder polarisatie over gewasbescherming. Den Hollander (VVD) wilde regie op gewasbeschermingsmiddelenbeleid vanuit het Rijk en was voorstander van behoud van voedselproductie en nieuwe genetische technieken. Boomsma (JA21) bracht in dat in geen enkele andere lidstaat elk risico voor natuur wordt uitgesloten en De Vos (FvD) wil dat er beter wordt gekeken naar de echte staat van de natuur. Ten Hove (Groep Markuszower) tenslotte wees er op dat als zones worden ingesteld zonder onderbouwing, die zones steeds breder zullen worden als ze geen effect hebben.

Antwoorden kabinet
In de schriftelijke antwoorden gaven Van Essen en Erkens diverse hoofdlijnen aan: ze steunen de eiwittransitie naar meer plantaardig, zien voor GLB ook een rol in de inkomensondersteuning, maar zullen vooral inzetten op verduurzaming en willen eerlijke handelspraktijken afdwingen en anonieme melding mogelijk maken. Ze gaven aan dat omzetten van landbouwgrond naar natuur wel wordt bijgehouden, maar dat niet is uit te rekenen hoeveel voedselproductie dat kost.

In de mondelinge eerste termijn van het kabinet vroeg Jansen om niet alleen met LTO en NAJK te praten. Grinwis gaf aan dat extensief telen niet kan door hoge grondprijs, Bromet wilde hele brede stikstofzones, maar Den Hollander vond dat onbetaalbaar voor gemeenten. Ten Hove vroeg welke extra beperkingen 30.000 ha nieuwe natuur gaat geven voor de landbouw. Bromet wilde dat bioboeren geen beperkingen krijgen in zones rondom natuur.

De minister gaf aan dat landbouw belangrijk is voor brede welvaart en dat hij inzet op een sterke sector. Hij wil voldoende ruimte voor landbouw en voldoende hoogwaardige voedselproductie voor hier en elders. Hij wil meer transparantie in de keten en gaat kijken naar oneerlijke handelspraktijken. Voor ANLb wil hij langjarige contracten en uitzoeken wat er kan in zones rondom natuur, omdat ANLb geen vergoeding mag geven voor wettelijke verplichtingen.

Staatssecretaris Erkens was duidelijk: voedselzekerheid is één van zijn vier prioriteiten. Hij voorziet dat er over vier jaar veel vernieuwing heeft plaatsgevonden met behoud van productie. Op een vraag van Flach antwoordde hij dat hij voor de zomer met een strategische agenda voedselzekerheid komt en daarbij ook de bouwstenen die onder Wiersma zijn ontwikkeld zal betrekken. Ook voor de zomer wil hij de eerste teksten voor het convenant gewasbescherming opleveren. Daarbij wil hij onafhankelijk onderzoek uitzetten naar het overwaaien van middelen. Er kwam wat discussie over de definitie ‘schadelijke middelen’. Jansen wil geen nationale koppen op EU-gewasbeschermingsbeleid. Uiteindelijk bleek dat staatssecretaris Erkens wil dat boeren hun teelten hier kunnen beschermen en dat er geen verplaatsing van teelten naar andere landen ontstaat.

Moties
De moties die werden aangenomen gaan over tegengaan van voedselverspilling door afnemers te dwingen minder kritisch te zijn op uiterlijk en afmetingen van producten (Podt), voedselzekerheid expliciet als uitgangspunt bij landbouw- en visserijbeleid (Jansen), fiscale maatregelen onderzoeken om liquiditeitspositie van boeren te versterken (Den Hollander), gelijkwaardige afweging natuur, landbouw en andere economische functies (Goudzwaard), meer geld voor ANLb (Van der Plas) en voortzetting van praktijkprogramma plantgezondheid (Flach). De moties over weigeren van WOO-verzoeken die te breed zijn en gegevens op adresniveau vragen zijn aangehouden, het kabinet gaat zich hier in verdiepen.

Reactie NAV
De NAV is tevreden dat meerdere partijen nu pleiten voor voedselzekerheid als belangrijke factor in beleid. De bewindslieden zeggen tot nu toe dat zij gaan voor een sterke landbouwsector. Inmiddels is bekend dat het strategisch overleg met de sector, zoals dit onder Wiersma liep, wordt vervolgd. De NAV werkt hier graag aan mee, evenals aan het convenant gewasbescherming. Daarbij zetten we er op in dat er wel belangrijke randvoorwaarden en garanties in komen. Wij zijn positief dat Erkens echt goed wil kijken naar overwaaien van middelen voordat er spuitvrije zones worden ingericht.

De NAV heeft inmiddels de nieuwe landbouwwoordvoerders uitgenodigd voor een werkbezoek om nader kennis te maken.