Er is een voorlopig politiek akkoord bereikt over het toelaten van nieuwe genetische technieken (NGT’s) in de EU. In 2023 heeft de Europese Commissie (EC) een voorstel gepubliceerd. Wij hebben daarover bericht in dit blad in december 2023 (www.nav.nl/2023/12/nieuwe-wetgeving-over-nieuwe-veredelingstechnieken/). Daarna heeft de landbouwcommissie van het Europarlement (EP) een aantal wijzigingen voorgesteld die grotendeels zijn overgenomen door het hele EP. Vervolgens hebben onderhandelingen tussen de Europese Raad, het EP en de EC geleid tot een voorlopig akkoord. Dat wil zeggen dat de invoering van de nieuwe wet in gang kan worden gezet.

Wat houdt het voorstel in: er komen twee categorieën; Cat. 1 zijn planten die verkregen zijn met NGT’s maar ook hadden kunnen worden verkregen met klassieke veredeling of in de natuur hadden kunnen ontstaan. Cat. 2 zijn planten die alleen via NGT kunnen ontstaan, bijvoorbeeld door het inbouwen van genen uit een andere soort. Voor de Cat.1 planten wordt de huidige strenge wetgeving sterk verlicht, voor Cat. 2 planten blijft die van kracht. Er is één uitzondering: Cat. 1 planten die herbicideresistent zijn, vallen onder Cat. 2, omdat zij het middelengebruik kunnen doen toenemen.

Er is afgesproken dat Cat. 1 producten niet gelabeld hoeven te worden, maar zaden en pootgoed wel. Op die manier kunnen telers en bewuste keus maken. Etiketten voor consumenten worden onnodig geacht, omdat er volgens experts geen veiligheidsrisico is voor de producten van Cat. 1 planten, die immers ook op een andere manier hadden kunnen ontstaan. De PvdD heeft hier Kamervragen over gesteld, maar staatssecretaris Rummenie volgt hierin het advies van de COGEM en heeft daarom geen bezwaar aangetekend tegen de plannen zoals die er nu liggen.

Het bijkomende probleem van octrooien is nog niet goed geregeld. Dat was wel de intentie van het EP, maar octrooien vallen onder de octrooiwetgeving en kunnen niet in een andere Richtlijn, zoals deze, worden aangepast. Er is wel besloten tot een informatieverplichting en er is onderzoek aangekondigd naar de impact van de nieuwe wetgeving op intellectueel eigendom en de gevolgen voor boeren en veredelingsbedrijven.

Zoals wij reeds noemden in ons eerdere artikel over deze materie heeft gedeeltelijk vrijgeven van de nieuwe technieken in Brazilië juist goed uitgepakt voor kleine veredelingsbedrijven, omdat zij van de dure toelatingsprocedures zijn verlost. De NAV hoopt dat het in de EU ook zo zal uitpakken.

Tenslotte is besloten dat EU-lidstaten Cat. 2 planten mogen verbieden op hun grondgebied, maar Cat. 1 planten niet. Er blijft wel een verbod op alle NGT’s in de biologische landbouw. Volgens experts voldoen de huidige coëxistentieregels tussen biologische en gangbare landbouw.

De NAV vindt het positief dat innovatie mogelijk wordt terwijl boeren transparantie houden over het uitgangsmateriaal wat zij gebruiken. De NAV blijft er op aandringen dat de octrooienkwestie goed wordt geregeld en dat de nieuwe wetgeving de gereedschapskist voor het telen van gezonde gewassen snel zal uitbreiden. Wij roepen wel op tot het beschermen van keuzevrijheid van akkerbouwers, het voorkomen van machtsconcentratie in de zaadsector en het instellen van praktische en handhaafbare regels. De NAV wil graag betrokken worden bij de verdere uitwerking en implementatie van de wet. De regelgeving moet wat ons betreft bijdragen aan een toekomstbestendige akkerbouw en niet leiden tot nieuwe afhankelijkheid van octrooien en hogere kosten voor boeren.