Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de dieselprijzen en de prijs van kunstmest gestegen. Het is niet duidelijk hoe lang deze prijsverhoging zal duren, maar vooralsnog is er geen spoedig einde aan het conflict te voorzien. Het kabinet heeft een steunpakket bekend gemaakt om de ontstane energiecrisis het hoofd te bieden. De NAV vindt de maatregelen voor de akkerbouw onvoldoende.

Maatregelen akkerbouw

Het kabinet kiest er nadrukkelijk voor om geen directe compensatie te geven voor de gestegen kosten van diesel, kunstmest en elektriciteit. Dat betekent concreet dat akkerbouwers de rekening van de energiecrisis grotendeels zelf dragen. Akkerbouwers moeten het vooral doen met de boodschap: word weerbaarder. Maar wie de praktijk kent, weet dat die boodschap eenvoudiger klinkt dan hij uitpakt op het erf.

Van akkerbouwers wordt verwacht dat ze investeren in verduurzaming, efficiëntie en innovatie. Binnen het pakket is zo’n 25 miljoen euro gereserveerd voor de land- en tuinbouw om te werken aan ‘weerbaarheid’. Denk aan energiebesparing, minder afhankelijkheid van kunstmest en technologische vernieuwing. Maar de vraag die dan meteen opkomt is: voor wie is dit haalbaar?

In theorie is het een goed idee: zorg dat je minder kwetsbaar wordt voor toekomstige energieschaarste. Maar daar hebben we nu niks aan, terwijl akkerbouwers juist tijdens het voorjaarswerk veel diesel gebruiken en de gestegen prijzen meteen merken. Dus in de praktijk komt het er op neer dat het rendement nu danig onder druk staat door hoge inputkosten en grillige opbrengstprijzen en er daardoor juist nu geen ruimte is voor investeringen.

Wat ook steekt is het verschil in benadering tussen sectoren. Waar energie-intensieve bedrijven eerder in beeld kwamen voor directe steun, vallen akkerbouwers vaak buiten de boot. De eerdere TEK-regeling (Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb) liet dat al zien: veel akkerbouwbedrijven voldeden simpelweg niet aan de voorwaarden. Terwijl de akkerbouw wel degelijk geraakt wordt door dezelfde energie-gedreven kostenstijgingen.

 Conclusie NAV

De inzet op structurele versterking van bedrijven is op zichzelf verdedigbaar. Maar zonder oog voor de huidige financiële druk dreigt beleid los te raken van de praktijk. De NAV pleit daarom voor gerichte compensatie voor energie-gerelateerde gestegen inputkosten, betere aansluiting van regelingen op akkerbouwbedrijven en stabiel en voorspelbaar beleid. Want weerbaarheid bouw je niet alleen met goede intenties, maar met middelen die aansluiten bij de realiteit op het boerenbedrijf.

Akkerbouwers willen graag vooruit. Verduurzamen, efficiënter werken, minder afhankelijk worden van externe inputs – het zijn geen nieuwe ambities. Maar zonder passende ondersteuning dreigt de rekening eenzijdig bij de sector te belanden. En dat is geen basis voor toekomstbestendige akkerbouw, maar voor toenemende druk op een sector die al op meerdere fronten wordt uitgedaagd.

Op 30 april heeft Eurocommissaris Hansen wel aangegeven dat hij bekend is met de problematiek en dat hij in mei met een plan komt voor de landbouwsector, omdat hij vreest dat anders de voedselproductie onder druk komt te staan. We houden u op de hoogte!