De laatste weken is bij veel akkerbouwers een negatieve beschikking over de eco-activiteiten 2025 binnengekomen. Met name groenbedekking in de winter en groene braak zijn veelvuldig afgekeurd, omdat het bedekkingspercentage te laag zou zijn. De NAV heeft de signalen vanuit de achterban gedeeld met Kamerlid Flach (SGP) met zoveel mogelijk concrete voorbeelden. Ook andere sectorpartijen hebben aan de bel getrokken. Er zijn Kamervragen gesteld door o.a. BBB en in de schriftelijke vragenronde over de Landbouw & Visserijraad in Brussel, maar de minister en staatssecretaris stellen in een Kamerbrief dat de percentages afkeuring overeenkomen met wat men gemiddeld met controles op de grond constateert. Vervolgens zijn hierover in een twee-minutendebat diverse moties ingediend. Koorevaar (CDA) vroeg samen met Lohman (CDA), Flach (SGP), Meulenkamp (VVD) en Grinwis (CU) om herbeoordeling van de afgekeurde percelen. Flach, Van der Plas (BBB), Goudzwaard (JA21) en Grinwis (CU) dienden een nog specifiekere motie in, om het systeem van beoordeling nader te bekijken. De motie van Koorevaar c.s. is aangenomen, waarop Flach besloot zijn motie aan te houden. Dat wil zeggen dat deze later alsnog in stemming kan worden gebracht, afhankelijk van hoe er gereageerd wordt door het ministerie op de motie Koorevaar.

AMS-systeem

Wat is er nou precies aan de hand? In 2025 is RVO overgegaan op controles met het AMS-systeem (Areaal Monitoring Systeem), waarbij gewerkt wordt met satellietbeelden gebaseerd op infrarood-weerkaatsing. Een groen, levend gewas weerkaatst de IR-straling, kale grond of gewasresten absorberen de straling. De mate van weerkaatsing wordt met een algoritme omgerekend naar percentage bedekte grond. En dat is het criterium voor met name groenbedekking en groene braak in de ecoregeling. Doordat men nu met deze beelden kan werken is het makkelijk om alle percelen die voor deze eco-activiteiten zijn aangemeld te controleren.

Inmiddels heeft het ministerie overlegd met de sectorpartijen over hoe ze de motie Koorevaar gaan invullen. Hun oplossing is dat voor alle afgekeurde percelen een medewerker ook naar de satellietbeelden gaat kijken. Hiermee wordt eigenlijk alleen het algoritme gecontroleerd wat de beelden omrekent naar bedekkingspercentages.

Er is echter nog veel af te dingen op controle uitsluitend met IR-beelden. Bijvoorbeeld als een groenbedekker is doodgevroren wordt deze niet gezien als bedekking. En als onderzaai mais bedekt is met gewasresten of als een groene braak perceel is gemaaid en het maaisel bedekt de planten is het risico groot dat dit niet meer gezien wordt als groenbedekking, omdat de gewasresten niet reflecteren. Daar zit dus echt een denkfout in het systeem wat de NAV betreft!

Oplossingen

RVO gaat herbeoordelen, maar die herbeoordeling komt te laat voor de GO van 2026. In overleg met het ministerie leveren de NAV en andere sectorpartijen voorbeelden aan die we nader gaan bespreken. Of dit wel voor de GO-deadline iets oplevert is maar zeer de vraag.

Overigens heeft LVVN aangegeven dat ze in 2025 vanwege de droogte later hebben laten controleren dan 31 mei als peildatum. Dat wil zeggen dat boeren die half juni foto’s hebben van hun percelen in onze ogen een goede kans maken gelijk te krijgen.

Binnen zes weken na de beschikking kunnen boeren een pro forma bezwaar indienen. Normaal krijg je daarna nog vier weken om het bezwaar uit te werken. Dit heeft RVO nu verlengd naar zes weken. Dit gaat in op de dag dat u het pro forma bezwaar indient. Maar omdat het RVO veel tijd kost om de opgevraagde satellietbeelden te leveren, wordt het nog krap. Zoals ook uit het overleg met LVVN en RVO bleek, is er behoefte aan 1. meteen meesturen van de satellietbeelden door RVO met de beschikking, 2. vóór de deadline van de GO duidelijkheid over de beoordeling van de groene braak begin 2026 en 3. duidelijkere communicatie aan boeren wat je kan doen als een eco-activiteit niet slaagt. RVO gaat daar naar kijken.

Conclusie NAV

De NAV constateert dat er weinig tot geen twijfel bestaat bij LVVN en RVO over de beoordelingen met IR-satellietbeelden en dat is zorgelijk. Door de late beschikkingen en het feit dat de herbeoordeling ook lang kan duren, zijn groene braak en groenbedekking in de winter riskante eco-activiteiten geworden.

De NAV adviseert om, als u nog durft te kiezen voor groene braak of groenbedekking, dit liefst wekelijks met foto’s vast te leggen, zeker rond de peildatum. Als u wel heeft ingezaaid maar het komt door droogte niet goed op: meteen een beroep doen op overmacht. Ondertussen blijft de NAV zich inspannen voor een redelijke afhandeling van de afkeuring van 2025. Niet alleen het algoritme moet worden gecontroleerd, ook de vraag of IR-beelden wel recht doen aan de situatie op de grond. En dat kan echt alleen als RVO-medewerkers daadwerkelijk de afgekeurde percelen komen controleren. In 2026 zou men meteen moeten komen kijken als de satellietbeelden te weinig bedekking aangeven.

Al met al werkt deze hele situatie erg demotiverend. De NAV hoort van veel leden dat ze met deze onzekerheden het risico van deze regeling niet meer aandurven. De NAV geeft ook steeds aan dat de late beschikkingen in combinatie met het vaste geloof van RVO en LVVN in het nieuwe systeem op zijn zachtst gezegd niet bijdragen aan het vertrouwen. En uiteindelijk ondermijnt de overheid zelf daarmee het bereiken van de doelen van de ecoregeling!