Alleen voor de echt goede tafelaardappelen is nog een redelijke prijs te maken. De rest gaat de bewaring uit voor een prijs die hooguit eenderde van de kostprijs is. Naar het einde van het seizoen kan de prijs nog wel een paar cent oplopen, maar 2011 gaat de aardappelgeschiedenis in als een ‘slecht’ jaar.

Termijnmarkt
Het teeltjaar 2012 is volop in gang. In Noordwest-Europa zitten vrijwel alle frites- en tafelaardappelen in de grond. Afgaand op het aprilcontract 2013 van de termijnmarkt (ca. 14 eurocent) voor fritesaardappelen lijken de verwachtingen voor de aardappelteelt 2012 stukken beter dan de feiten van 2011. Echter die 14 eurocent op de termijnmarkt nu ligt wel iets beneden de termijnmarkt een jaar geleden (15/16 eurocent).

Krimp met twijfel
Na een seizoen met zulke slechte prijzen als teelt 2011 gaat het areaal altijd krimpen. En dat is nu ook de verwachting. Gezien de redelijke graanprijs is er dit jaar een goed alternatief voor de aardappelteelt. De verwachtingen zijn een krimp van het areaal fritesaardappelen van 3 à 4% t.o.v. het areaal in 2011. Deze areaalkrimp zal een positieve invloed hebben op de prijs. We weten echter ook dat we een kostendekkende prijs kunnen verwachten als de totale oogst in de EU-5 in de buurt van de 21 miljoen ton uitkomt. Het te verwachten areaal van 515.000/520.000 ha in de EU-5 in 2012 en de gemiddelde opbrengst van de afgelopen 15 jaar van 46 ton/ha geeft een opbrengst van 23,5/24 miljoen ton. Dat is dus nog flink boven het kantelpunt van 21 miljoen ton. Slechts bij een extreem lage gemiddelde ha-opbrengst van 40,5 ton in EU-5 komen we in de buurt van de 21 miljoen ton waarbij gerekend kan worden op goede aardappelprijzen. Zo bekeken ligt het aprilcontract 2013 op een behoorlijk niveau.

NAV, 5 mei 2012

De Europese Commissie wil na 2014 de suikerquotering zo snel mogelijk afschaffen. De afnemers van de suiker- en zetmeelindustrie zijn tegen handhaving van het huidige suikerquoteringssysteem. Tot 2011 leek er nog niets aan de hand. De suikerprijs in de EU lag toen met ca. € 480 per ton witsuiker onder de wereldmarkt. Afnemers en telers waren redelijk tevreden. Dit is in 2011 drastisch omgeslagen. Enerzijds doordat de Europese bietenproducenten een quotum kregen toegewezen van 85 % van de consumptie en anderzijds doordat de import uit de landen met een voorkeursrecht ten aanzien van de importheffing (Minder Ontwikkelde Landen en de ACP-landen) te weinig uitvoeren naar de EU. Een suikertekort was het gevolg. De interne EU-prijs steeg naar nu ca. € 700 per ton witsuiker terwijl de wereldmarkt onder € 500 per ton is gezakt. De invoer vanuit de eerder genoemde landen zorgt er blijkbaar niet voor dat de EU-prijs weer naar het niveau van voor 2011 zakt. Prachtig natuurlijk voor ons als bietentelers voor de korte termijn, maar niet duurzaam voor de langere termijn.

Graan – Suiker
Criticasters zeggen nu dat het huidige systeem niet werkt. Maar de NAV constateert een opmerkelijk verschil in de manier waarop de Europese Commissie het marktordeningsinstrument importheffing inzet bij de granen vergeleken bij de suiker. Bij de granen was de Europese Commissie er als de kippen bij om de importheffing (€ 95 per ton) op nul te zetten toen de EU-graanprijs op ca. € 200 per ton zat, wat overigens voor de Europese graanteler nog nauwelijks kostendekkend is in combinatie met een ha-toeslag. Bij de suikersector liet men de prijs skyhigh oplopen zonder te reguleren. Het is zelfs zo erg dat de surplussuiker alleen omgezet kan worden naar quotumsuiker door er een heffing op te leggen van ca. € 200 per ton witsuiker. Er kan voor dit soort vreemd gedrag alleen maar één verklaring zijn. Blijkbaar wil men de onrust onder afnemers zo hoog opvoeren dat de politiek voor de druk van deze grote suikergebruikers gaat zwichten en het suikerbeleid om zeep wordt geholpen.

Oplossingen
Het probleem kan binnen het huidige systeem gemakkelijk opgelost worden door surplussuiker heffingvrij om te zetten in quotumsuiker zoals in 2010 en 2011 is gebeurd of door het suikerquotum te vergroten. Als dit onvoldoende zou zijn om de suikerprijs binnen de EU op een aanvaardbaar niveau te houden dan rest nog een tijdelijke verlaging van de importheffing (nu € 400 per ton) of een grotere invoer van importvrije quota voor andere wereldmarktspelers op de suikermarkt. Op dit moment blijkt echter de politieke wil te ontbreken om de suikerprijs voor iedere partij aanvaardbaar te reguleren. Alle middelen om de suikerquotering in een kwaad daglicht te stellen moeten blijkbaar uit de kast worden getrokken, aldus Klaas Hoekstra, voorzitter van de NAV-suikercommissie.

NAV, 5 mei 2012

In België en Frankrijk hebben de verwerkers de mogelijkheid gekregen om de toeslag alsnog te behouden. Ook Nederland had die mogelijkheid, maar zowel een aantal belangenbehartigers als de overheid heeft gemeend dat dit niet nodig was. Het gevolg is dat de Nederlandse vlasteelt verder onder druk komt te staan en een duurzaam eeuwenoud gewas dreigt te verdwijnen. Ook de ontkoppeling bij de hennepteelt zorgt ervoor dat een misschien interessant en duurzaam alternatief voor de Veenkoloniën op de tocht komt te staan.

Voor het nieuwe GLB-beleid na 2013 dreigt ook zoiets voor de zetmeelaardappelteelt en zaaizaad. Als landen willekeurig gaan herkoppelen, zoals dat voor de zetmeelaardappelen in Denemarken, Finland en Frankrijk dreigt te gaan gebeuren, terwijl Nederland niet wil, dan kan dit ook voor de zetmeelaardappeltelers grote consequenties hebben. Ook de zaaizaadsector (vooral graszaad) is niet gerust op deze ontwikkeling.

De NAV heeft bewust gepleit voor een geleidelijke overgang van het historisch model naar een gelijke toeslag per ha in 2019. Ook de andere belangenbehartigingsorganisaties en de overheid lijken voor een geleidelijke overgang te zijn. Alleen de Nederlandse regering wil dit sneller doen. Maar het loskoppelen van deze steun van de productie heeft ook grote risico ’s binnen Nederland. Het kan niet zo zijn dat de ene regio of het ene bedrijf een veel hogere ha-steun krijgt terwijl men het bouwplan omgooit en bijvoorbeeld consumptieaardappelen of uien gaat telen. Daarom heeft de NAV altijd gepleit voor een geleidelijke overgang bij de ontkoppeling door te herkoppelen bij zetmeelaardappelen, vlas, hennep en eiwit. Nederland blijft daardoor budgetair binnen de 10% limiet voor herkoppeling en riskeert geen concurrentievervalsing met de landen, die ook herkoppelen.

NAV, 5 mei 2012

Dit voorjaar vindt een uitvoerige bedrijfsanalyse plaats om te kunnen nagaan welke maatregelen in die specifieke situatie een bijdrage aan deze doelstellingen kunnen leveren. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van analyses en deskundigheid van WUR-PPO/PRI, NMI, Bemestingsplan DLV Plant en het bodem- en nutriëntenplan dat door NMI, BLGG AgroXpertus en DLV Plant is ontwikkeld.

Praktische maatregelen
Gedurende het seizoen stimuleren adviseurs en onderzoekers de ondernemers tot het nemen van maatregelen en monitoren zij wat de effecten van deze maatregelen zijn. De resultaten en ervaringen worden breed verspreid. Vanuit dit project worden akkerbouwers en intermediairs uitgenodigd voor demonstraties en veld- of studiegroepbijeenkomsten. In het project ligt de focus op praktische en bewezen maatregelen die een positief effect hebben op de doelstellingen van het MMM, maar die nog niet sectorbreed worden toegepast.

Informatie
De komende periode komt meer informatie over de aanpak per bedrijf beschikbaar op www.kennisakker.nl op de pagina van het MMM. Het MMM is een initiatief van de NAV, LTO Nederland en het Productschap Akkerbouw. De doelstelling van het Masterplan Mineralenmanagement is een emissieneutrale akkerbouw in 2030, met maximaal rendement en maximaal gebruik van biodiversiteit.

NAV, 5 mei 2012

Het ministerie is al druk bezig met het invullen van de nieuwe voorwaarden voor het Vijfde Actieprogramma Nitraatrichtlijn 2014-2018, waarin de veehouderij nog steeds de agenda domineert met de afschaffing van de dierrechten enerzijds en de verdere aanscherping van de gebruiksnormen anderzijds. De plantaardige sectoren hebben de grenzen bereikt met de huidige gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat die vastgelegd zijn in het vierde actieprogramma. De normen zijn nog steeds te laag voor een optimale kwaliteitsnorm voor eiwit bij brouwgerst en voor de opbrengst bij zomertarwe. De adviezen van deskundigen voor het vierde actieprogramma in 2009 zijn maar deels opgevolgd. Voor zaaiuien zijn die gehonoreerd, maar voor zomertarwe en brouwgerst niet. Hier ligt een nieuwe uitdaging voor het vijfde actieprogramma om deze normen alsnog aan te passen naar 90 kg N voor brouwgerst, zowel op klei als op zand, en 160 kg N voor zomertarwe. Meer flexibiliteit door bemesting op maat naar gelang de fysieke opbrengsten, zoals nu bij suikerbieten voor klei mogelijk is, zou veel problemen op kunnen lossen en een zekere dynamiek mogelijk maken.

Bodemverbetering
Naast het chemische deel van de bodem bestaat er ook nog een fysisch en biologisch aspect als het gaat om bodemvruchtbaarheid. Tot nu toe staat vooral het chemische aspect voorop als het gaat om de optimale bemesting voor gewassen en de emissierisico’s voor mineralen. Maar bodemvruchtbaarheid is meer. De aanvoer van organische stof en het stimuleren van bodemdiversiteit van het bodemleven verdient extra aandacht. In het mestbeleid zouden naast compost ook andere bodemverbeterende meststoffen, zoals vaste organische mest, groenbemesters en bepaalde kalkhoudende meststoffen meer ruimte moeten krijgen. Reparatiebemesting zou op gronden met te lage fosfaatgehaltes of gronden met fixerende eigenschappen veel beter met fosfaatbevattende, organische-stof-rijke meststoffen gerepareerd kunnen worden dan met kunstmest. Ook een bodemlimiet van Pw 33 is discutabel als het gaat om de mogelijkheden voor reparatie. Voor uien en aardappelen is een bodem Pw van 45 meestal gunstiger, omdat deze gewassen relatief moeilijker fosfaat opnemen en de beschikbaarheid vanuit de bodem belangrijker is dan door middel van bemesting.

Organische-stof-rijke bemesting
Met het steeds schaarser worden van organische-stof-rijke meststoffen en het puur focussen op het omzetten van dierlijke mest naar kunstmestvervangers, dreigen we ook de behoefte aan de noodzakelijke organische bemesting uit het oog te verliezen. Het ministerie heeft kennelijk deze geluiden ook op diverse plekken uit de praktijk gehoord. Men wil nu een expertgroep oprichten om de problematiek van de bodemvruchtbaarheid beter in kaart te brengen. De NAV is uitgenodigd voor de expertgroep waaraan ook staatssecretaris Bleker wil deelnemen. De NAV zal zich in de expertgroep inzetten voor een bredere focus van het mest- en mineralenbeleid: naast bemesting ook bodemvruchtbaarheid.

NAV, 7 april 2012

NAV, 7 april 2012

NAV, 7 april 2012

NAV, 7 april 2012

De ringrotvondsten in 2010 in pootaardappelen zijn veroorzaakt door het snijden van pootaardappelen op een pootgoedbedrijf. Op dit bedrijf werden zowel pootaardappelen gesneden in opdracht van andere telers als eigen pootaardappelen voor de eigen pootgoedteelt. De NVWA heeft sterke aanwijzingen dat op Goeree Overflakkee pootaardappelen zijn gesneden op een pootgoedbedrijf, waarbij er een relatie is met de vondsten van ringrot in 2010 en 2011. Op Goeree Overflakkee zijn in de afgelopen drie jaar vondsten van ringrot gedaan in consumptieaardappelen.

De NVWA roept pootgoedtelers op om géén pootgoed te snijden op het eigen pootgoedbedrijf. Hoewel de kans klein is dat een partij aardappelen besmet is met ringrot: elke vondst van ringrot is er een te veel: ingrijpend voor getroffen afnemers van het pootgoed, kostbaar voor de sector en niet passend in de doelstelling om de Nederlandse aardappelkolom volledig vrij te krijgen en te houden van ringrot.

De oproep aan pootgoedtelers om geen pootgoed te snijden omvat het vermijden van drie grote risico’s.

1. Het snijden van pootgoed van derden op een pootgoedbedrijf wordt door NVWA als onverantwoord aangemerkt. Dit geldt zowel voor dienstverlening voor andere telers als voor uitplant op eigen bedrijf voor de teelt van consumptieaardappelen.
2. Het snijden van pootgoed voor de eigen pootgoedteelt vormt ook een zeer groot risico. Voor bedrijven die dit doen geldt sinds 2011 een verhoogde toetsingsintensiteit van 1 monster per 25 ton.
3. Het snijden van eigen geteeld pootgoed voor de teelt van consumptieaardappelen op een  bedrijf dat zowel NAK-pootgoed als consumptieaardappelen teelt, brengt aanzienlijke risico’s met zich mee. Het risico is kleiner dan bij snijden van aangekocht pootgoed.

Telers van consumptieaardappelen wordt aangeraden om alleen gecertificeerd pootgoed te laten snijden (dus geen ATR pootgoed) en om het snijden uit te besteden aan een hiervoor gekwalificeerd bedrijf dat een strikt hygiëneprotocol hanteert. Het gebruik van mobiele snijapparatuur wordt ontraden. Indien toch op het eigen bedrijf wordt gesneden, wordt aanbevolen om de snijapparatuur zo wie zo zeer grondig te ontsmetten voor aanvang van de werkzaamheden en bij voorkeur na elke partij. In alle gevallen wordt dringend aangeraden om alle machines en kisten die zijn gebruikt voor de verwerking en tussenopslag van gesneden aardappelen na gebruik hiervoor te reinigen en te ontsmetten.

Door het snijden van pootgoed wordt een eventueel aanwezige lichte ringrotbesmetting sterk opgeblazen binnen een partij. Tevens komen bij snijden van pootaardappelen machines en kisten extra veel in contact met slijm van eventueel met ringrot besmette aardappelen. Bij contact tussen met ringrot besmette materialen en aardappelen, kunnen deze geïnfecteerd worden door de ringrotbacterie. Bij contact met pootaardappelen is extra risicovol, omdat pootgoed veelal wordt afgeleverd aan andere (poot)aardappeltelers en een ringrotbesmetting zich zo kan verspreiden over grote afstanden.

Het slijm van aardappelen met daarin de ringrotbacterie kan in ingedroogde vorm aanwezig blijven op oppervlakten. Op machines kan de bacterie maandenlang overleven en op hout jarenlang. Het ingedroogde slijm kan dus gedurende lange tijd opnieuw aardappelpartijen besmetten die met de machines en het hout van de kisten in contact komen.

Nadere informatie over het preventief ontsmetten voor ringrot treft u aan op de website van de NVWA onder  http://www.vwa.nl/onderwerpen/plantenziekten-en-plagen/dossier/ringrot/ringrot-en-bedrijfshygiene

NAV, 9 maart 2012

Goed ondernemerschap is weten wat je product werkelijk kost, zakelijk onderhandelen, ‘ja’ zeggen als een deal je past en ‘nee’ zeggen als de afnemer niet bereid is een faire prijs te betalen. De kostprijsberekening voor het eigen bedrijf is de eerste stap die je als teler kunt zetten. Als je je eigen kostprijs kent, ben je beter in staat de verkoopbesprekingen met de afnemer aan te gaan. De kostprijs, plus de marge van bijvoorbeeld 15 % voor het ondernemersrisico, is voor elk bedrijf anders. Je zult dus zelf moeten rekenen om je kostprijs te leren kennen.

Wintertarwe
De tarweprijs is met prijzen van 20+ goed te noemen. Uit de kostprijsberekening wintertarwe van Jan de Winter komt een kale kostprijs van 21 en een kostprijs inclusief 15% ondernemersmarge van 24 eurocent. Je zou dus kunnen zeggen dat voor het modale bedrijf van De Winter de opbrengstprijs in de buurt komt van de kostprijs. Als anderen soms spreken over een hoge graanprijs nu, dan heeft men niet de kostprijs maar de veel te lage tarweprijs van 10 eurocent van anderhalf jaar geleden als referentie.

Suikerbieten
Voor suikerbieten een bijna vergelijkbaar verhaal. Cosun betaalt Arie Kleistra en Fokko Zandstra dit jaar € 44,95 per ton bieten bij 17% suiker en 20% surplusbieten. Deze prijs is exclusief deelnemingen. De kale kostprijs is voor Arie Kleistra € 43,92 en voor Fokko Zandstra € 42,90. De kostprijs inclusief 15% ondernemersmarge ligt voor beide rond de € 50 per ton bieten.

Zetmeelaardappelen
Avebe wil zich de komende jaren inspannen om zes eurocent per kg aardappelen te betalen en is er nog niet aan toe richting zeven cent te gaan, zo bleek op de NAV-bijeenkomst te Vlagtwedde. Dit terwijl de kale kostprijs op het gemiddelde bedrijf van Bart Meelman bij een opbrengst van 40 ton 9,2 eurocent bedraagt en de kostprijs inclusief 15% marge zelfs 10,5 cent. De kostprijsberekening laat ook zien dat als Avebe slechts 6 eurocent of zelfs minder uitbetaalt, sommige telers wellicht verleid worden om over te stappen op de teelt van consumptieaardappelen. Saldovergelijking en het beoordelen van de grond op geschiktheid voor de consumptieteelt dienen in de overwegingen te worden betrokken. Interessant is het vergelijken van de kostprijs van zetmeelaardappelen in het noordoosten met die van fritesaardappelen in het zuidelijk zandgebied. De kostprijs van Frank Pieper in het zuiden ligt wat hoger dan die van Bart Meelman in het noordoosten.

Zie ook www.nav.nl
Op de NAV-website www.nav.nl (zie kostprijzen en saldo’s) staan voorbeeld-kostprijsberekeningen 2012 voor wintertarwe, bieten en fritesaardappelen en zetmeelaardappelen. Daar kun je ook op simpele wijze de kostprijsberekeningen voor de verschillende teelten op je eigen bedrijf maken.

NAV, 3 maart 2012